تبلیغات
حکمت - رنجنامه ای در باب فقه غالب امروز؛ زکات و خمس

رنجنامه ای در باب فقه غالب امروز؛ زکات و خمس

دوشنبه 5 تیر 1396  12:49 ب.ظ

نوع مطلب :رنجنامه ای در باب فقه غالب امروز؛ زکات و خمس ،

«رنجنامه ای در باب فقه غالب امروز؛ زکات و خمس»

پیش از هر چیز تذکر این نکته لازم است که دغدغه ی ما و چارچوب ما در این باره از ابتدا تا انتها دغدغه و چارچوبی دینی است، متأسفانه به دلایلی چون مهجوریت قرآن کریم و عقلانیت دینی، فقه غالب کنونی ما علیرغم ادعای پویایی و کارآمدی، در بسیاری از حوزه های عمومی شکلی جامد و ناکارآمد پیدا کرده است

التفات دادن بسیاری از اهل علم حوزوی و دینی به این مسأله دشوار است چه رسد به توده های دیندار، و ما در این باره حقیقتا با دشواری روبرو هستیم، تنها امید ما این است که ان شاء الله گذر زمان برخی مسائل را حل کند و طلبه ها و دانشجویان علوم دینی جوان تر به مرور به این مسأله التفات بیشتری پیدا کنند

یکی از حوزه هایی که قرائت غالب فعلی فقه ما وضعیت بغرنج و وخیمی پیدا کرده است بحث زکات و خمس است، در حال حاضر زکات بنا به مشهور محدود به نه امری شده است که در زمانه ی صدر اسلام اقلام رایج بوده اند(گندم، جو، خرما، کشمش، طلا، نقره، شتر، گاو، و گوسفند) که همین نه قلم شرایط و قیود خاصی دارند که در غیر اینصورت آنها را از شمول زکات بیرون می کند، به عنوان نمونه طلا و نقره ای که در مبحث زکات مطرح است هر طلا و نقره ای نیست بلکه طلا و نقره ای است که سکه ی رایج باشد و... که امروزه با در کار آمدن پول های کاغذی عملا این دو مورد از شمول زکات بیرون رفته اند، همچنین شتر و گاو و گوسفندی که متعلق زکاتند صرف نظر از حداقل تعداد نصاب خاص بنا به مشهور باید بیکار باشند و عرفا از علف چیده شده تغذیه نشده باشند و... در غیر اینصورت شخص مثلا هزار گوسفند هم داشته باشد زکات بدان تعلق نمی گیرد

حال با این اقلام نه گانه ی محدود و شرایط و قیود خاص، زکات امروز مبلغ ناچیزی می شود که این مبلغ ناچیز یکی از موارد مصرفش فقرای غیر قبیله ی بنی هاشم هستند که تعداد زیادی هستند، از سوی دیگر خمس که شامل خمس مازاد درآمد و معدن و گنج و حاصل غواصی و غنیمت و... است مبلغ کلانی می شود که بنا بر مشهور نصف آن سهم فقرای قبیله ی بنی هاشم(نه فقط ذریه ی پیامبر(ص) از حضرت زهرا(س)) است که این فقرای قبیله ی بنی هاشم در نسبت تعداد اندکی هستند(فقرای قبیله ی بنی هاشم از زکات قبیله ی بنی هاشم نیز می توانند استفاده کنند)، بدین ترتیب در مورد فقرای غیر قبیله ی بنی هاشم مبلغی ناچیز تقسیم بر تعدادی زیاد می شود و در مورد فقرای قبیله ی بنی هاشم مبلغ کلانی تقسیم بر تعدادی اندک می شود که در نهایت سهم فقرای قبیله ی بنی هاشم چه بسا هزاران برابر فقرای غیر قبیله ی بنی هاشم شود، اگر پولی را به دست من و شما بدهند آن را اینگونه تقسیم نمی کنیم چه رسد به خدای سبحان و نبی اکرم(ص)، ساحت نبی اکرم(ص) بری است از اینکه بخواهد چنان تبعیض و امتیاز مالی سنگینی را برای خویشاوندان قبیله ی خود در تمام زمان ها تا روز قیامت قرار دهد، اساسا اسلام آمد تا از جمله نژادپرستی های جاهلی را کنار بزند و اساس را بر ایمان و تقوا و فضیلت قرار دهد

این تنها یک مورد از دشواری های امروز زکات و خمس است که بواسطه ی مبنای فقهی مخدوشی که غالب فقهای ما در پیش گرفته اند بوجود آمده است و عملا حکم قرآنی زکات را به حالتی شبه تعطیل کشانده و از حکم الهی که بنا بود اهداف عالیه و درخشانی را برآورده کند تصویری مضحک و تأسف بار و غم انگیز بدست داده است، تا این مبنای فقهی مخدوش در کار است اگر هزاران سال هم بگذرد ما همچنان همین خروجی را خواهیم داشت، بنابراین راه تصحیح این خروجی بازنگری در اساس استنباط فقهی آن با بها دادن بیشتر به قرآن کریم و عقلانیت دینی و... است

سخن در اینجا بسیار است، آنچه گذشت تنها تلنگری جهت تحقیق و تأمل بیشتر برخی از عزیزان بود که این مباحث یکی از مسائل مورد ابتلای دینداری امروز ماست و اگر چاره نشود جز اینکه باعث ضربه به خود نظام دینی شود حاصلی ندارد، همچنین این وضعیت محل اشکال کنونی فعالیت های خیریه ی تشکیلاتی و منسجم را نیز با دشواری هایی روبرو کرده است که اگر چنین نبود ساز و کار فعالیت های خیریه ی تشکیلاتی و منسجم نیز در بهبود وضع و کاهش رنج اقشار کم بضاعت تر بسیار کارآمدتر و گره گشاتر بود

نوشته شده توسط: سید ضیاء | آخرین ویرایش:دوشنبه 5 تیر 1396 | نظرات ()