تبلیغات
حکمت - فقها و عقلانیت

فقها و عقلانیت

جمعه 26 آذر 1395  09:08 ق.ظ

نوع مطلب :فقها و عقلانیت ،

«فقها و عقلانیت»

بخاطر مساله ای آرای فقها در باب ربا رو مروری می کردم، اگر حکمت مخالفت قرآن با ربا رو بنا کردن اقتصادی سالم و نه بیمار و زالوصفت بدونیم اون وقت بسیاری از آرای فقها در این باره از حیث این تبیین با دشواری هایی روبرو هست، به عنوان نمونه متن پایین فتاوای چهارده تن از برجسته ترین مراجع معاصر متوفی و حی هست و با عنایت به آنچه در باب حکمت حرمت ربا اشاره شد از جمله با این دشواری روبرو هست که در مورد دو امر مشتق از یک چیز اگر برای یکی حقیقتا کار و هزینه ی بیشتری شده باشه چرا گرفتن مقدار بیشتر از دیگری در ازای اون ربا هست(ربایی که گرفتن اون بنا به آیات قرآن اعلان جنگ با خداست(بقره، 278-279))، در همین فقره ی پایین با همراهی با سیاق مساله ای که راجع به گندم و جو گفته شده راه فرار صوری و ظاهری و غیرماهوی (و به اصطلاح برخی کلاه شرعی) از طریق وساطت خرید پولی هم بسته میشه(اگر هم به فرض امری مثل وساطت پولی بتونه خیلی ساده باعث دور زدن این رای فقها در باب حرمت معاوضه ی مثلا یک من کره با یک من و نیم پنیر بشه پس این همه بگیر و ببند در باب قول به ربا بودن اون و اعلان جنگ با خدا دونستن اون چه معنایی داره، در حالیکه می دونیم با این وساطت پولی حقیقت مطلب عوض نمیشه و حقیقت مطلب همون معاوضه ی مثلا یک من کره با یک من و نیم پنیر هست و فقط این وسط یه بازی مصنوعی و مضحک وساطت پولی انجام میشه)، مثلا این تلقی رو در مورد مشتقات نفتی با واحد اندازه گیری مشابه اما با تفاوت قیمت بسیار پیاده بفرمایید، راستش برام سواله که در حوزه های علمیه ی ما چه خبره و آیا فقها در باب این آرا تأنی و درنگ کافی دارند یا همینطور با سرعت این آرا رو از دیگران واگویه می کنند، یا مشکل بویژه از سستی مبانی استنباط فقهی و فقدان عقلانیت هست، متون رو ملاحظه بفرمایید، متن اصلی از رساله ی آقای خمینی هست و در صورت تفاوت عبارت دیگر مراجع این تفاوت در ذیل اون ذکر شده(دیگر مراجع: آقایان خوئی، گلپایگانی، اراکی، فاضل لنکرانی، تبریزی، بهجت، سیستانی، وحید خراسانی، مکارم شیرازی، شبیری زنجانی، صافی گلپایگانی، نوری همدانی، و سبحانی)، من برای پرهیز از اطاله ی بیشتر مطلب به نقل همین فقره اکتفا کردم نمونه های دیگه از این قسم که با دشواری روبرو هستند رو می تونین خودتون در ذیل فتاوا در باب این مباحث پیگیری بفرمایید:

(مسأله ی 2078) اگر جنسی را كه می فروشد و عوضی را كه می گیرد از یك چیز عمل آمده باشد1، باید2در معامله زیادی نگیرد3، پس اگر یك من روغن4بفروشد و در عوض آن یك من و نیم پنیر بگیرد، ربا و حرام است5و احتیاط واجب آن است كه اگر میوه ی رسیده را با میوه ی نارس معامله كند زیادی نگیرد.
1- بهجت: و به عبارت دیگر، حقیقت نوعیه ی آنها یكی بوده و اصناف مختلف باشند...
2- اراكی: بنابر احتیاط واجب...
33- اراكی: بنابراین در فروش مثل روغن به پنیر كه از یك جنس می باشد، بنابر احتیاط واجب نباید زیادی گرفته شود و احتیاط واجب آن است كه اگر میوه ی رسیده مانند انگور را با میوه ی نارس مانند غوره معامله كند زیادی نگیرد.
 خوئی، زنجانی، تبریزی: مثلاً اگر یك من روغن گاو بفروشد و در عوض آن یك من و نیم پنیر گاو بگیرد، ربا و حرام است و همچنین است اگر میوه ی رسیده را با میوه ی نارس آن معامله كند، (خوئی، زنجانی: نمی تواند زیادی بگیرد-تبریزی: زیادی نگیرد).
 وحید: پس اگر یك من روغن گاو بفروشد و در عوض آن یك من و نیم پنیر گاو بگیرد، ربا و حرام و معامله باطل است، و همچنین است اگر میوه ی رسیده را با میوه ی نارس از همان جنس معامله كند.
4- بهجت: یك من كره ی حیوانی...
5- بهجت: [پایان مسأله]
فاضل: و همچنین است اگر میوه ی رسیده را با میوه ی نارس معامله كند نمی تواند زیادی بگیرد.
 مكارم، سبحانی: مسأله-معامله ی جنس های مختلفی كه از یك ریشه گرفته شده است با تفاوت اشكال دارد، مثل اینكه ده كیلو روغن را به بیست كیلو پنیر بفروشند، یا به پنجاه كیلو شیر، یا پانزده كیلو كره.
 سیستانی: مسأله-معامله ی میوه ی رسیده با میوه ی نارس با زیادتی جایز نیست و بطور مساوی اگر به صورت نقدی باشد مكروه است و اگر نسیه باشد مورد اشكال است.
(مسأله ی 2079) جو و گندم در ربا یك جنس حساب می شود، پس اگر یك من گندم بدهد و یك من و پنج سیر جو بگیرد، ربا و حرام است1. و نیز اگر مثلاً ده من جو بخرد كه سر خرمن ده من گندم بدهد، چون جو را نقد گرفته و بعد از مدّتی گندم را می دهد، مثل آن است كه زیادی گرفته و حرام می باشد2.
1-زنجانی: [پایان مسأله]
وحید: ربا و حرام و معامله باطل است...
2-وحید: حرام و معامله باطل است.
 مكارم، سبحانی: مسأله-جو و گندم در ربا یك جنس حساب می شود، بنابراین نمی توان ده كیلو گندم را با دوازده كیلو جو یا بالعكس معامله كرد، حتی اگر ده كیلو جو بخرد كه در مقابل آن هنگام خرمن ده كیلو گندم بدهد آن نیز حرام است، زیرا جو را نقد گرفته و بعد از مدّتی گندم را می دهد و این مانند آن است كه زیادی گرفته باشد.


نوشته شده توسط: سید ضیاء | آخرین ویرایش:پنجشنبه 14 تیر 1397 | نظرات ()